Sa tahimik na kagubatan ng Bundok Makiling, ang mga tao sa kalapit na baryo ay madalas na nagkukuwento tungkol sa isang diwata na nagngangalang Maria Makiling. Sinasabing siya ay may napakagandang mukha at pusong nagmamalasakit sa kapwa. Marami na siyang natulungan, mula sa mga nangangailangan ng pagkain hanggang sa mga nawawala sa gubat. Ngunit sa kabila ng kanyang kabutihan, ay may isang bahagi ng kanyang kwento na puno ng hinanakit at kalungkutan.
May tatlong manliligaw si Maria Makiling, bawat isa ay may kanya-kanyang katangian. Ang una ay isang prinsipe na mayaman at makapangyarihan. Ang pangalawa ay isang mandirigma na matikas at walang kinatatakutan. At ang huli ay isang magsasaka, payak ngunit puno ng pagmamahal sa kalikasan at sa diwata. Sa kanilang tatlo, ang magsasaka ang pinili ni Maria dahil sa kanyang tunay na pag-ibig. "Mahal kita, Maria, higit pa sa aking sariling buhay," wika ng magsasaka.
Ngunit hindi matanggap ng prinsipe ang pagkatalo. Sa isang gabi ng kadiliman, ang prinsipe ay nagpadala ng kanyang mga tauhan upang tapusin ang buhay ng magsasaka. Sa isang iglap, ang lahat ng mga pangarap ni Maria ay naglaho kasabay ng kanyang minamahal. "Bakit ganito ang kapalaran?" ang kanyang hinagpis habang siya ay nagdadalamhati sa kanyang sinapit.
Sa sobrang kalungkutan at galit, nagpasya si Maria Makiling na magtago sa bundok at hindi na muling nagpakita. Ang kanyang mga luha ay naging ulan na bumabagsak sa kagubatan, nagpapakita ng kanyang patuloy na pagmamalasakit sa kalikasan at sa mga tao. Ang kanyang espiritu ay nananatiling nagbabantay sa paligid, isang alaalang hindi malilimutan ng mga tao.
Ang alamat ni Maria Makiling ay isang paalala sa lahat na ang tunay na pag-ibig ay hindi masusukat ng kayamanan o kapangyarihan. Ang kanyang kwento ay nagtuturo ng halaga ng paggalang sa kalikasan at ng pagiging tapat sa ating damdamin. Hanggang ngayon, ang Bundok Makiling ay nananatiling isang simbolo ng kagandahan at misteryo, na puno ng mga kuwento ng pag-ibig at pagkabigo.
Ang mga tao sa paligid ng bundok ay patuloy na nagsasabi ng alamat ni Maria Makiling sa kanilang mga anak at apo. Sinasabing kapag may kailangan ka, tumingala ka lamang sa bundok at humingi ng tulong. Ang espiritu ni Maria ay palaging handang makinig at magbigay ng gabay. Sa bawat kwento ng alamat, ang kanyang pagmamahal at kabutihan ay patuloy na nabubuhay sa puso ng lahat.
